บริการแม่บ้านข้ามพรมแดนของครอบครัวชาวจีนในประเทศไทย: ความต้องการ อุปสรรค และตลาดสีเทาของการนำเข้าแรงงานแม่บ้านจากจีน

นับตั้งแต่ช่วงปลายทศวรรษ 2010 เป็นต้นมา ประเทศไทยได้กลายเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางสำคัญของผู้อพยพชาวจีนกลุ่มใหม่ โดยกลุ่มผู้อพยพดังกล่าวประกอบด้วยพนักงานบริษัท ผู้ประกอบการ และครอบครัวชนชั้นกลางที่ย้ายถิ่นฐานมายังประเทศไทยเพื่อให้บุตรหลานเข้ารับการศึกษาในโรงเรียนนานาชาติ บทความนี้มุ่งศึกษาสาเหตุที่ครอบครัวชาวจีนเหล่านี้ประสบปัญหาในการเข้าถึงบริการแม่บ้านที่สอดคล้องกับความต้องการของตน ตลอดจนวิเคราะห์เหตุผลที่ครอบครัวจำนวนมากขึ้นเริ่มใช้บริการบริษัทตัวกลางในการจัดหาแรงงานแม่บ้านจากจีนแผ่นดินใหญ่ ซึ่งเรียกกันทั่วไปในภาษาจีนว่า “อาอี๋” (阿姨)

บทความนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารเชิงคุณภาพ โดยสังเคราะห์ข้อมูลจากกฎหมายที่เกี่ยวข้องของประเทศไทยและจีน กฎระเบียบด้านแรงงานและการบริหารจัดการการย้ายถิ่นฐาน สถิติทางการ งานวิจัยทางวิชาการที่มีอยู่ ตลอดจนรายงานข่าวและข้อมูลจากชุมชนชาวจีน เพื่อนำเสนอข้อค้นพบและข้ออภิปรายหลักสามประการ

ประการแรก ความต้องการบริการแม่บ้านของครอบครัวชาวจีนในประเทศไทยมีลักษณะเชิงโครงสร้าง โดยรูปแบบการจัดการครอบครัวที่มารดาย้ายมาอยู่กับบุตรเพื่อดูแลการศึกษา การขาดความช่วยเหลือในการดูแลสมาชิกในครอบครัวจากปู่ย่าตายาย ตลอดจนความต้องการเฉพาะด้านอาหารการกิน การเลี้ยงดูบุตร และการช่วยเหลือด้านการเรียน ล้วนเป็นปัจจัยที่ร่วมกันก่อให้เกิดความต้องการแรงงานแม่บ้านที่มีพื้นฐานทางวัฒนธรรมและวิถีชีวิตใกล้เคียงกับครอบครัวผู้ว่าจ้าง

ประการที่สอง ตลาดบริการแม่บ้านในประเทศไทยยังไม่สามารถตอบสนองความต้องการดังกล่าวได้อย่างครอบคลุม แม้ว่าประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้านจะมีแรงงานที่ประกอบอาชีพงานบ้านอยู่จำนวนหนึ่ง และตั้งแต่ พ.ศ. 2567 เป็นต้นมา กฎหมายไทยได้ยกระดับการคุ้มครองสิทธิของแรงงานทำงานบ้านมากยิ่งขึ้น แต่ข้อจำกัดด้านภาษา ความแตกต่างของบรรทัดฐานในการดำเนินชีวิตภายในครอบครัว และความไว้วางใจที่ยังไม่เพียงพอ ยังคงเป็นปัจจัยที่จำกัดทางเลือกของครอบครัวชาวจีนในประเทศไทยในการใช้บริการแรงงานแม่บ้านในท้องถิ่น

ประการที่สาม การจัดหาแรงงานแม่บ้านสัญชาติจีนผ่านกระบวนการสรรหาแรงงานข้ามพรมแดนยังคงอยู่ในพื้นที่สีเทาทางกฎหมาย เนื่องจากระบบใบอนุญาตทำงานและข้อจำกัดเกี่ยวกับอาชีพของคนต่างด้าวในประเทศไทยมิได้เปิดช่องทางตามปกติให้พลเมืองจีนสามารถเข้ามาประกอบอาชีพแม่บ้านได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ขณะเดียวกัน กฎระเบียบของจีนเกี่ยวกับความร่วมมือด้านแรงงานในต่างประเทศก็ห้ามมิให้มีการจัดส่งแรงงานออกไปทำงานในต่างประเทศโดยอาศัยสถานะนักท่องเที่ยวหรือสถานะอื่นที่มิใช่การทำงาน

สถานการณ์ดังกล่าวส่งผลให้เกิดตลาดบริการแม่บ้านข้ามพรมแดนที่มีต้นทุนสูงและพึ่งพาการดำเนินงานของบริษัทตัวกลางเป็นสำคัญ อีกทั้งยังทำให้ความเสี่ยงด้านกฎหมาย เศรษฐกิจ และความปลอดภัยส่วนบุคคลตกอยู่กับทั้งครอบครัวผู้ว่าจ้างและแรงงานแม่บ้าน

ท้ายที่สุด บทความนี้นำเสนอข้อเสนอแนะสำหรับครอบครัวชาวจีนที่พำนักอยู่ในประเทศไทย บริษัทตัวกลางจัดหาแรงงานแม่บ้าน ตลอดจนผู้กำหนดนโยบายของประเทศไทยและจีน เพื่อเป็นแนวทางในการส่งเสริมการพัฒนาระบบบริการแม่บ้านข้ามพรมแดนให้มีความเป็นระเบียบและสอดคล้องกับกฎหมายมากยิ่งขึ้น รวมถึงการเสริมสร้างกลไกคุ้มครองสิทธิและสวัสดิภาพของแรงงานที่เกี่ยวข้อง

ASEAN Briefing. (n.d.). Hiring foreign employees in Thailand: Work permit rules. Dezan Shira & Associates. https://www.aseanbriefing.com/news/hiring-foreign-employees-in-thailand-work-permit-rules/

Bangkok Post. (2025, February 27). Expats with illegal firms now targeted. https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2968900/expats-with-illegal-firms-now-targeted

Beijing Municipal Government. (2024, March 1). Visa-free travel between China and Thailand starts from March 1. https://english.beijing.gov.cn/latest/lawsandpolicies/202403/t20240301_3578010.html

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

JIHSS / VOL. 1, NO. 1 / 2026

JIHSS • 2026 | 27

China News. (2017, September 20). 外籍保姆市场催生"黑中介" 雇佣双方权益均无保障[The foreign nanny market breeds "black agencies"; neither employers nor workers are protected]. https://www.chinanews.com.cn/m/sh/2017/09-20/8335341.shtml

Constable, N. (2007). Maid to order in Hong Kong: Stories of migrant workers (2nd ed.). Cornell University Press.

Hochschild, A. R. (2000). Global care chains and emotional surplus value. In W. Hutton & A. Giddens (Eds.), On the edge: Living with global capitalism (pp. 130–146). Jonathan Cape.

Huang, S., & Yeoh, B. S. A. (2005). Transnational families and their children's education: China's "study mothers" in Singapore. Global Networks, 5(4), 379–400.

International Labour Organization. (2024a, August 9). New rights for domestic workers in Thailand. https://www.ilo.org/resource/article/new-rights-domestic-workers-thailand

International Labour Organization. (2024b). 2024 Thai regulations on domestic work: Are you following the law? https://www.ilo.org/resource/article/2024-thai-regulations-domestic-work-are-you-following-law

Kasikorn Research Center. (2025, February 27). International schools in Thailand are proliferating beyond Bangkok. https://www.kasikornresearch.com/en/analysis/k-social-media/Pages/Inter-School-IAO120-FB-27-02-25.aspx

Khaosod English. (2025, March 27). 51 Thais and 21 Chinese in custody in nominee company scheme. https://www.khaosodenglish.com/news/2025/03/27/51-thais-and-21-chinese-in-custody-in-nominee-company-scheme/

Lan, P.-C. (2006). Global Cinderellas: Migrant domestics and newly rich employers in Taiwan. Duke University Press.

Li, S. (2025). Beyond education: The livelihood strategies of Chinese accompanying mothers in Thailand. Journal of Public Administration and Politics, 14(1), 141–157. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/papojournal/article/view/289148

NetEase. (2023, December 29). 多名中公民在泰非法工被！使提醒警不招工信息[Several Chinese citizens penalised for illegal work in Thailand; Embassy warns against false recruitment information]. https://www.163.com/dy/article/IN5EN51R05129QAF.html

Niu, G. Y. (2025). Educational nomadic families: Transnational social reproduction mobility of Chinese middle-income families in Chiang Mai, Thailand. SAGE Open, 15(1). https://doi.org/10.1177/21582440251323616

Parreñas, R. S. (2001). Servants of globalization: Women, migration, and domestic work. Stanford University Press.

Siriphon, A., & Banu, F. (2021). The nature of recent Chinese migration to Thailand (ISEAS Perspective No. 2021/168). ISEAS–Yusof Ishak Institute.

Siriphon, A., & Li, J. (2023). In pursuit of children's education abroad: China's middle-class families and parental flexibility in transient migration to Thailand. Journal of Chinese Overseas, 19(1), 34–56.

JIHSS / VOL. 1, NO. 1 / 2026

JIHSS • 2026 | 28

State Council of the People's Republic of China. (2012). 外合作管理例[Regulations on the administration of foreign labour service cooperation] (State Council Decree No. 620). https://www.gov.cn/gongbao/content/2012/content_2161721.htm

Thai PBS World. (2023). Human smuggling investigation on Phuket expands. https://www.thaipbsworld.com/around-thailand/human-smuggling-investigation-on-phuket-expands

Thailand Chinese Network. (n.d.). 泰人才国网[Thailand job board: domestic helper listings]. Retrieved October 14, 2026, from https://taiguo.99876.net/zhaopin/

Thailand Starter Kit. (n.d.). How to find a maid, nanny, babysitter, and housekeeper in Thailand. Retrieved October 14, 2026, from https://www.thailandstarterkit.com/moving/maid-and-nanny-in-thailand/

The Nation. (n.d.). Chinese work-permit holders overtake Japanese in Thailand. Retrieved October 14, 2026, from https://www.nationthailand.com/business/property/40061680

The Nation. (2025, April 21). Thailand inspects over 500,000 foreign workers; 2,575 prosecuted. https://www.nationthailand.com/news/general/40049044

Tilleke & Gibbins. (2025). Thailand employment law updates: New minimum daily wage rates for Bangkok, effective July 1, 2025. https://www.tilleke.com/insights/new-labor-regulation-provides-protections-domestic-workers/9/

Winrock International. (2022). Advocacy brief: Migrants' prohibited jobs during and after the COVID-19 pandemic. https://winrock.org/wp-content/uploads/2023/07/Advocacy-Brief_Prohibited-Jobs-List_12.1.2022_EN.pdf

Xiang, B., & Lindquist, J. (2014). Migration infrastructure. International Migration Review, 48(S1), S122–S148. https://doi.org/10.1111/imre.12141

Yan, H. (2008). New masters, new servants: Migration, development, and women workers in China. Duke University Press.

Zhejiang Provincial People's Procuratorate. (2025, February 11). "黑中介"介绍"洋保姆"偷渡？获刑3年6月！[A "black agency" smuggled foreign nannies; sentenced to three years and six months]. https://www.zjjcy.gov.cn/art/2025/2/11/art_31_202858.html

Zhu, J., Liu, Z., & Shen, X. (2024). Chinese guardian mothers in Thailand: Cultural constraints, societal obstacles and tactical changes. Asian and Pacific Migration Journal, 33(3), 460–482.