ผลกระทบของปัญญาประดิษฐ์ต่อการจัดการเรียนการสอนวิชาภาษาจีนในระดับประถมศึกษา: การวิเคราะห์จากมุมมองของครู

ปัญญาประดิษฐ์เชิงกำเนิด (Generative Artificial Intelligence: GenAI) กำลังเข้ามามีบทบาทอย่างรวดเร็วในระบบการศึกษาขั้นพื้นฐานของประเทศจีน โดยความก้าวหน้าและการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดังกล่าวมีอัตราการพัฒนาที่รวดเร็วกว่าความสามารถในการปรับตัวของหลักสูตร ระบบการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ ตลอดจนการพัฒนาวิชาชีพครู แม้ว่าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา วงการวิชาการของจีนจะมีการอภิปรายอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับบทบาทของปัญญาประดิษฐ์เชิงกำเนิดในการส่งเสริมการจัดการเรียนการสอนวิชาภาษาจีน แต่การศึกษาที่มุ่งเน้นผลกระทบและความท้าทายที่ครูผู้สอนระดับปฏิบัติการต้องเผชิญในการจัดการเรียนการสอนประจำวันยังมีอยู่อย่างจำกัด

บทความนี้มุ่งศึกษาผลกระทบของปัญญาประดิษฐ์ต่อการจัดการเรียนการสอนวิชาภาษาจีนในระดับประถมศึกษาในมิติต่าง ๆ จากมุมมองของครู โดยใช้แนวทางการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิเคราะห์เชิงตีความ (Interpretive Analysis) ทั้งนี้ การศึกษาดังกล่าวไม่ได้ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงประจักษ์ใหม่ แต่ใช้การวิเคราะห์เอกสารจากแหล่งข้อมูลหลัก 3 ประเภท ได้แก่ (1) เอกสารนโยบายทั้งในประเทศจีนและต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงกำเนิดในการศึกษาในระดับโรงเรียน (2) งานวิจัยทางวิชาการของจีนและนานาชาติที่เกี่ยวข้องกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการจัดการเรียนการสอนภาษาและการศึกษาระดับประถมศึกษา และ (3) บทวิเคราะห์ ความคิดเห็น และข้อเสนอแนะของผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการเผยแพร่ต่อสาธารณะเกี่ยวกับการศึกษาภาษาจีนในยุคปัญญาประดิษฐ์

การศึกษานี้ใช้กรอบแนวคิดความรู้ด้านเนื้อหาผนวกวิธีสอนและเทคโนโลยี (Technological Pedagogical Content Knowledge: TPACK) เป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์เชิงทฤษฎี โดยสังเคราะห์ผลกระทบของปัญญาประดิษฐ์ต่อการจัดการเรียนการสอนวิชาภาษาจีนในระดับประถมศึกษาออกเป็น 4 ประเด็นที่มีความเชื่อมโยงสัมพันธ์กัน

ประการแรก การใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างแพร่หลายอาจส่งผลให้กระบวนการพัฒนาทักษะพื้นฐานทางภาษา เช่น การเขียนอักษรจีนด้วยลายมือและการอ่านอย่างต่อเนื่องและมีสมาธิ ได้รับความสำคัญลดลง ประการที่สอง ปัญญาประดิษฐ์เชิงกำเนิดก่อให้เกิดความท้าทายต่อแนวคิดเรื่องความเป็นผู้สร้างสรรค์ผลงานและความแท้จริงของงานเขียนในการจัดการเรียนการสอนทักษะการเขียน ซึ่งอาจทำให้จุดเน้นของครูเปลี่ยนจากการพัฒนาความสามารถในการแสดงออกทางภาษาไปสู่การตรวจสอบความเป็นต้นฉบับและความแท้จริงของผลงานผู้เรียน ประการที่สาม ปัญญาประดิษฐ์กำลังปรับเปลี่ยนบทบาททางวิชาชีพและอัตลักษณ์ความเป็นครู โดยก่อให้เกิดข้อเรียกร้องใหม่ต่อโครงสร้างความรู้ ความสามารถในการจัดการเรียนการสอน และการกำหนดบทบาททางวิชาชีพของครู ประการสุดท้าย พบว่ามีความไม่สอดคล้องกันในระดับหนึ่งระหว่างนโยบายของรัฐ การจัดการเรียนการสอนในสถานศึกษา ระบบการวัดและประเมินผล ตลอดจนสภาพความเป็นจริงของการใช้ปัญญาประดิษฐ์ภายในครอบครัว ซึ่งส่งผลให้เกิดความคลุมเครือและความไม่แน่นอนทั้งในด้านแนวปฏิบัติเชิงนโยบายและการจัดการเรียนการสอน

บทความนี้เสนอว่า ประเด็นปัญหาสำคัญของการจัดการเรียนการสอนวิชาภาษาจีนในระดับประถมศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์มิได้อยู่ที่การเข้าถึงหรือการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว หากแต่อยู่ที่ความไม่สอดคล้องเชิงโครงสร้างระหว่างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่มีปัญญาประดิษฐ์เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งอย่างลึกซึ้ง กับรูปแบบการจัดการเรียนการสอนและการวัดประเมินผลแบบดั้งเดิมที่ให้ความสำคัญกับผลลัพธ์การเรียนรู้เป็นหลัก

จากผลการวิเคราะห์ดังกล่าว บทความนี้จึงนำเสนอข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการปรับเปลี่ยนการจัดการเรียนการสอนทักษะการเขียนให้มุ่งเน้นกระบวนการเรียนรู้ การปฏิรูประบบการวัดและประเมินผลทางการศึกษา การพัฒนาวิชาชีพครู ตลอดจนการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างสถานศึกษาและครอบครัวในการพัฒนาผู้เรียน เพื่อเป็นแนวทางประกอบการปรับตัวและพัฒนาการจัดการเรียนการสอนวิชาภาษาจีนในระดับประถมศึกษาให้สอดคล้องกับบริบทของยุคปัญญาประดิษฐ์

Akçin, A., Kurukafa, K., & Tarhan, A. (2026). Teachers’ perceptions of generative AI in education: Opportunities, challenges, and classroom use. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 25(2), 148–157.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Chen, X. (2000). 质的研究方法与社会科学研究 [Qualitative research methods and social science research]. Educational Science Publishing House.

Chen, Z., Shi, Y., & Wang, M. (2023). 人工智能助推教育变革的现实图景——教师对ChatGPT的应对策略分析 [The realistic picture of artificial intelligence promoting educational reform: An analysis of teachers’ coping strategies towards ChatGPT]. Journal of Guangxi Normal University (Philosophy and Social Sciences Edition), 59(2), 75–85.

Cheng, T. (2025, August 23). 北师大教授过常宝：语文教育若不重视AI，可能会被时代拉下来 [BNU professor Guo Changbao: Chinese language education may fall behind the times if it neglects AI]. The Paper. https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_31457520

Dangol, A., Kotiyal, S., Wolfe, R., Bowers, A. J., Vigil, A., Yip, J., Kientz, J. A., Shahid, S., Yeh, T., Cho, V., & Davis, K. (2025). Relief or displacement? How teachers are negotiating generative AI’s role in their professional practice (arXiv:2510.18296). arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2510.18296

Geng, H., & Tian, L. (2026). 生成式人工智能驱动下的小学语文阅读教学进阶路径 [Research on the advanced path of primary school Chinese reading teaching driven by GAI]. 教学研究 [Research in Teaching], 49(2), 12–19.

Hastomo, T., Widiati, U., Ivone, F. M., & Zen, E. L. (2026). Integrating generative AI in primary English material design: Insights from Indonesian teachers’ perceptions. Revija za Elementarno Izobraževanje [Journal of Elementary Education], 19(1). https://doi.org/10.18690/rei5409

Jiao, J. (2023). ChatGPT：学校教育的朋友还是敌人？ [ChatGPT: Friend or foe of school education?]. Modern Educational Technology, 33(4), 5–15.

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.

Miao, F. (2023). 生成式人工智能技术原理及其教育适用性考证 [Technical principles of generative artificial intelligence and an examination of its educational applicability]. Modern Educational Technology, 33(11), 5–18.

Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386693

Ministry of Education of the People’s Republic of China. (2022). 义务教育语文课程标准（2022年版） [Compulsory education Chinese curriculum standards (2022 edition)]. Beijing Normal University Press.

Ministry of Education Steering Committee on Basic Education and Instruction [MOE Steering Committee]. (2025a). 中小学生成式人工智能使用指南（2025年版） [Guide to using generative artificial intelligence in primary and secondary schools (2025 edition)]. Ministry of Education of the People’s Republic of China.

Ministry of Education Steering Committee on Basic Education and Instruction [MOE Steering Committee]. (2025b). 中小学人工智能通识教育指南（2025年版） [Guide to artificial intelligence general education in primary and secondary schools (2025 edition)]. Ministry of Education of the People’s Republic of China.

Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x

Peking University School of Education. (2025, November 10). 第六届未名语文教育论坛举行 [The Sixth Weiming Chinese Language Education Forum held]. https://www.sinoss.net/c/2025-11-10/660709.shtml

Verkade, I. (2025). Ethical reflections on generative AI: Insights from primary school teachers and school leaders [Master’s thesis, Utrecht University]. https://studenttheses.uu.nl/handle/20.500.12932/50105

Wang, W. (2025, August 31). 以人文之光照亮数智时代的语文之路 [Illuminating the path of Chinese language education in the digital-intelligent era with the light of humanism]. Guangming Daily. https://www.chinawriter.com.cn/n1/2025/0831/c407521-40553617.html

Zhang, J. (2026). 生成式人工智能赋能小学语文古诗的教学策略研究——以《望天门山》为例 [Research on the strategies of generative artificial intelligence empowering ancient poetry teaching in primary school Chinese language: A case study of Wang Tianmen Mountain]. Advances in Education, 16(7), 1676–1688. https://doi.org/10.12677/ae.2026.1671547

Zhou, L., & Wang, F. (2023). 生成式人工智能的教育启示：让每个人成为他自己 [Educational implications of generative artificial intelligence: Letting everyone become themselves]. China Educational Technology, (5), 9–14.